Kenmerken
Het maarts viooltje (Viola odorata) is een circa 15 cm hoge vaste plant uit de Viooltjesfamilie (Violaceae) die oorspronkelijk uit het gebied van West-Europa tot de Kaukasus en Koerdistan komt.
Daar is de plant vooral te vinden aan beschaduwde slootkanten, onder heggen, langs bermen, greppels en hekken en onder rozenstruiken. Ook worden ze veel als sierplant gekweekt.
In Nederland en België is de plant vrij zeldzaam is.
De alleenstaande violetkleurige bloemen met een witte voet op een lange steel hebben een fijne geur.
Er zijn vijf kroonblaadjes, waarvan het onderste een spoor draagt. Dat spoor is langer dan de aanhangsels van de kelkblaadjes.
Het Maarts viooltje bloeit van begin maart tot eind mei en soms ook in augustus/september.
De doosvrucht is bolvormig en behaard
Het blad is hartvormig, rond of aan de top spits toelopend. De bladrand is gekarteld.
De plant heeft een wortelstok met kruipende uitlopers
Het plantje verdraagt vorst tot -20 graden.
Teelt en Oogst
Maarts viooltje is een vaste plant die een vochthoudende goed doorlatende bodem op een standplaats in de half schaduw vraagt.
De plant kan gezaaid worden, maar laat zich ook vermeerderen door delen (in de herfst), of door stekken in voorjaar of zomer.
Deze plant wordt in zijn geheel geoogst en gedroogd (plant met wortels). Het oogsten gebeurt bij voorkeur bij het begin van de bloei, waarna ze snel worden gedroogd op een goed luchtige en droge plaats. Gaat het drogen te traag, dan kleurt de plant geel, raken de bloemen uitgebloeid en rijpen de zaden verder. Als het weer het toelaat, is het aan te bevelen om de planten afgedekt met wit papier te drogen op een droogrek in de zon.
Culinair gebruik
Het Maarts Viooltje is het enige geurige viooltje en geniet daarom vaak de voorkeur bij culinaire toepassingen van het bloempje. De prachtige blauwe bloemen sieren de sla of een borrelhapje.
Je kan ze versuikeren en verwerken in viooltjesazijn. Vul een potje met bloemen en overgiet ze met witte wijnazijn. Na enkele uren begint je azijn al te verkleuren. Laat de bloemen een week zitten en zeef ze er dan uit.
Voor thee doe je maartse viooltjes met andere kruiden (bijv. verse of gedroogde citroenmelisse, madeliefje, brandnetel, aardbeiblaadjes, pimpernel) in het theewater. De bloemen geven je thee een mooi kleurtje.
Medicinaal gebruik
De viooltjes worden ook gebruikt in combinatie met andere 'pectorale' kruiden bij de behandeling van aandoeningen van de luchtwegen (bijv. verkoudheid, bronchitus of gripale beelden). Ook als je last hebt van slijm kan dit heerlijke plantje een hand toesteken. Overgiet hiervoor 1 theelepel gedroogde viooltjes met kokend water. Laat dit 5 minuten trekken en zeef dan de bloemen er uit. Wacht tot de thee drinkklaar is en doe er dan een theelepel honing bij. Doe je de honing erbij als de thee te heet is, dan breek je de waardevolle bestanddelen van de honing af en dat zou jammer zijn.
Ook wordt van viooltjes wel een hoestsiroop gemaakt
Een andere belangrijke indicatie voor het gebruik van viooltjes zijn huidaandoeningen, zoals melkkorstjes, acné en eczeem.
De viooltjes hebben ook een diuretische werking. Bij gebruik van het kruid zal over het algemeen de hoeveelheid en de geur van de urine toenemen.
Gebruikte men het maarts viooltje vroeger vooral om ademhalingsstoornissen te behandelen, nu wordt de etherische olie uit de bloemen ook in de parfumindustrie gebruikt.
